Spreuk 7

"Creatief werk is nog nooit tot stand gekomen zonder te fantasierijk spelen."

Carl Jung

Rekenspel 52 Getal van de week

Groep:            4,5
Materiaal:       grote flap en een dikke stift

Domein:          getallen
Doel:               oriënteren op getallen en bewerkingen
Vorm:              klassikaal

Eigenlijk is dit geen spel, maar meer een leuke activiteit met de groep. Hang op maandag een grote flap papier op de deur met een getal in het midden. Laat alle kinderen bij binnenkomst bij het getal (een)som(men) bedenken. Ook de ouders mogen meedoen. Bespreek dagelijks de flap en wijs kinderen op soorten sommen of opvallende sommen. Bespreek strategieën die je kunt toepassen bij dit getal. Het doel voor de kinderen is zoveel mogelijk sommen bedenken, als klas. Geef ze daarvoor een week de tijd. Het doel voor u als leerkracht is om steeds getalbegrip, sommen en handig rekenen onder de aandacht te brengen.
Op het een beetje spannend te houden laat u aan het einde van de week het aantal bewerkingen tellen. Maak daarvan een grafiek. De volgende keer neemt u weer een nieuw getal.

Tip:
Neem getallen met mogelijkheden!

Tip: 
je kunt ook dit werkblad  erbij inzetten.

Klik hier voor een downloadversie

Rekenspel 51 Waar zijn de knopen van de koning?

Groep:             1,2,3
Materiaal:        15 kleine goudkleurig knopen, 
                        25 oranje doppen van sappakken

Domein:          meetkunde
Doel:               oriënteren en redeneren
Vorm:              Groepje van  vier.

Leg de doppen in 5 rijen van 5 in een vierkant. Een van de kinderen verstopt onder de doppen, drie naast elkaar, drie "gouden" knopen. Uiteraard kijken de anderen kinderen niet. Om de beurt mogen de kinderen een dop om keren. Degene die het lukt om derde knoop te vinden, mag alle drie de knopen houden. Dan begint de volgende ronde.
Als de 15 knopen uit de pot op zijn, is het spelletje voorbij en tellen de deelnemende kinderen hun gewonnen knopen. Wie heeft de meeste knopen?

Tip:

Je kunt het spel voor de kleuters meer betekenis geven door de knopen in een goudkleurige pot of een in "koningstrommel" te doen!

Tip:
Je kunt ook pindakaaspotdoppen gebruiken en paaseitjes verstoppen.  Of gekleurde bekers...........

Goede afstemming van het rekenonderwijs voorkomt problemen

Om het rekenonderwijs goed af te stemmen op de onderwijsbehoefte van het kind is het van belang om te weten hoe de normale rekenontwikkeling verloopt.  Daarvoor gebruikt het protocol ERWD (2011) dit model:

Het proces van leren rekenen verloopt via vier hoofdlijnen:

• Allereerst de begripsvorming; In deze fase leren kinderen het rekenkundige concept begrijpen en verlenen betekenis aan wiskundige begrippen en contexten. Met contexten bedoelen we handelende situaties waarbij rekenen nodig is.

• Het ontwikkelen van oplossingsprocedures, zoals de bewerkingen optellen, aftrekken, vermenigvuldigen en delen. Een goede instructie door de leerkracht is hierbij erg belangrijk. Deze helpt kinderen bij het aanleren van de juiste strategieën  en de goede toepassing hiervan.

• Het vlot leren rekenen. Het regelmatig oefenen van alle strategieën en bewerkingen in de rekenles is nodig.  Dit gebeurt  met name in de fase van het zelfstandig oefenen.

• Het flexibel toepassen. Kinderen kennen de oplossingsprocedures en kunnen deze in verschillende soorten sommen gebruiken. Ze weten met name welke procedure ze moeten gebruiken bij welke som.

  

Buiten schooltijd is rekenen altijd ingebed in functionele situaties. Contexten in rekenopgaven zijn bedoeld om de brug te slaan naar de wereld buiten school

Soms gaat dit proces moeizaam. Het protocol ERWD geeft tien signaalpunten in de rekenontwikkeling:

S1. Problemen met het verlenen van betekenis.
S2. Gebrekkige conceptvorming.
S3. Problemen met het verwerven van de basisbewerkingen.
S4. Problemen met het leren van de tafels.
S5. Problemen met het uitvoeren van complexe bewerkingen.
S6. Problemen met het verwerven van algoritmes
S7. Onbegrepen procedures en losse feitenkennis in de basisvaardigheden leiden tot fragmentarische kennis en vaardigheden.
S8. Problemen met standaardalgoritmes en complexe procedures automatiseren, belemmeren het vlot leren rekenen.
S9. Problemen met het memoriseren leiden tot het niet goed georganiseerd opslaan van informatie.
S10. Gebrekkige oplossingsprocedures en tekorten in het strategisch denken en handelen belemmeren het flexibel toepassen.

Wat kun je als leerkracht doen bij de signaalpunten?

S1:  Veel aandacht besteden aan wat de betekenis van de situatie is: wat betekent dit verhaaltje, deze tekening of opdracht precies?

S2: Aandacht besteden  aan het aanleren van (reken)begrippen en situatie waarin deze worden gebruikt.

S3: In kleiner stapjes de bewerkingen aanleren en bewuster om gaan met de stappen van het handelingsmodel.  Leerkrachten slaan van stappen van het model over of gaan er te snel door heen.

S4: Aandacht besteden aan het werken met tafels in concrete situaties. Tafels aanleren door gebruik te maken van strategieën( 5 x 2 = 10, 4x 2 =  1 x 2 minder) zie de kwaliteitskaart van School aanzet. Het gebruik van een tafelkaart met specifiek de tafelsommen die kinderen niet kennen, kan tijdelijk ondersteuning geven.

S5: Het mag duidelijk zijn dat als kinderen complexe bewerkingen niet kunnen, dat je terug moet gaan naar eenvoudiger bewerkingen en deze langzaam in kleine stapjes weer op moet bouwen tot complexere situaties. Het handelingsmodel helpt hierbij om de didactische stappen beter te herkennen.


S6: Verwerven van algoritmes vinden sommige kinderen erg lastig. Stapje voor stapje uitleggen met visuele ondersteuning kan hierbij helpen. Een rekenhandelingswijzer van de soort som ter ondersteuning geeft het kind houvast. Bouw dit wel weer af.


S7: Check steeds of de kinderen de procedures kennen. Laat ze stappen verwoorden. Help kinderen bij het aanleren van systematisch bewerkingen uitvoeren. Zwakke rekenaars hebben behoefte aan een strategie. Ga in gesprek met kinderen en ontdek samen welke strategie helpt bij dit specifieke kind.


S8: Als het vlot rekenen niet tot stand komt, kijk hoe het zit met het gebruik van de juiste oplossingsprocedures.


S9: Besteed aandacht aan het systematisch memoriseren van de rekenleerlijn. Oefen in de extra tijd niet te veel soorten sommen, maar gericht een type som!


S10: Ga in gesprek met kinderen en onderzoek samen aan de hand van gemaakt werk waar het hapert bij de procedures. Ga vervolgens opnieuw de procedures oefenen met als didaktiek modeling.


Rekengesprekken met kinderen:

Tijdens de verlengde instructie in gesprek gaan en kinderen laten vertellen hoe ze de situaties aanpakken. Dit  geeft je als leerkracht inzicht hoe kinderen handelen en denken. Speel bij jonge kinderen peilingsspellen (www.slo.nl). Tijdens het spel met de kinderen zie je heel mooi hoe ver ze zijn in hun ontwikkeling!

Klik hier voor een artikel over Peilen van getalbegrip

Klik hier voor de link Leraar 24 Peilen van getalbegrip

Rekenspel 50 De kroon van de koning

Groep:             1+,2,3
Materiaal:        aantal oranje doppen, of "gouden" kroonkurken in een pot,
                        speelborden, dobbelsteen waar de 5 en 6 zijn  
                        afgeplakt met een (oranje) stip
                        evt een zandloper of stopwatch 
Domein:          getallen
Doel:               splitsen
Vorm:              kleine kring of in twee- of drietallen

Elk kind heeft een speelbord met kroon voor zich. Kind 1 gooit de eerste keer de dobbelsteen. Gooit het een 1 dan mag het 1 dop uit de pot pakken en op een van de punten van de kroon leggen. ( Gooit het bv. een 2 dan mag het 2 doppen leggen.) Dan mag het volgende kind. 
Als alle kinderen geweest zijn, gooien ze weer met de dobbelsteen. Nu mogen ze alleen doppen pakken als ze precies het aantal hebben gegooid om het getal 5 te maken op de kroon met de doppen die er al liggen en de ogen van de dobbelsteen.
Is de kroon compleet, dan mag het kind 1 dop houden. De rest van de doppen moet het weer in de pot doen. Het spel gaat dan opnieuw verder: eerst een getal gooien en opleggen en in de volgende ronde aanvullen als je het juiste aantal gooit met de dobbelsteen. Gooi je misschien een oranje stip? Dan heb je geluk en mag je een dop pakken en houden! 

Wie heeft na 5 minuten spelen de meeste doppen verzameld?

Klik voor het speelbord voor de kroon met 5 hier
Klik voor het speelbord voor de kroon met 4 hier

Tip:
Misschien kun je ook een kroon van 6,7,of 8 punten tekenen.

Tip:
Dit spel kan je ook spelen als verjaardagsspel!  Maar ook met een mandje. Je speelt dan bv met chocolade eieren!

Bijna 50 rekenspellen!!!!!

Het volgende rekenspel wordt Rekenspel nummer 50!  Al 50 zinvolle, maar eenvoudige uit te voeren spellen! Inmiddels hebben veel leerkrachten het weblog gevonden. Maar er kunnen altijd meer bij! Geef de link door en laat kinderen genieten van de spellen uit dit weblog.  Als u zelf nog een spel heeft, neem contact met me op dan plaats ik uw spel ook, zodat dit weblog uitgroeit tot een waardevolle verzamel "bak" van geschikte spellen. Bruikbaar en toegankelijk voor iedereen!

Op naar de volgende 50! 

Familie Poen uit de Kringloopwinkel

In de kringloopwinkel vond ik dit spel voor €0,75. Leuk, want in de winkel kost dit spel €7,95 tot €12,95. Bij Familie Poen ontvangt degene die als eerste zijn kaarten kwijt is geld van zijn tegenspelers. Zo worden de munten over en weer geschoven, totdat één van de spelers geen geld meer heeft. 

Zodra een kind al zijn geld  kwijt is, tellen de spelers de waarde van hun munten bij elkaar op. Het kind die dan het meeste geld heeft, mag zich de winnaar van het spel noemen.  

Klik hier voor de link van de spelregels.

Tip:

Dit spel kan je ook makkelijk zelf maken. Je gebruikt het speelgeld van je rekenmateriaal en maakt zelf van 6 verschillende kleuren 6 kaartjes.  I.p.v. familie maak je gebruik van speelgoed. Laat kinderen zelf nadenken over de waarde en een inschaling maken.

Bijvoorbeeld:

0,50 euro =        pingpong pollen

1,25 euro =        2 tennisballen

2,50 euro =        springtouw

5 euro =             pingpongbatjes

10 euro =           tennisracket

20 euro =           leren voetbal

Maar andere voorbeelden kunnen natuurlijk ook!

Rekenspel 49 Ik zie, ik zie wat jij niet ziet, de vorm is......

Groep:             1+,2
Materiaal:        meetkundige vormen liefst driedimensionaal
Domein:           meetkunde
Doel:                het herkennen en benoemen van  meetkundige vormen
Vorm:               klassikaal, kleine kring,

Bespreek eerst een aantal meetkundige vormen.
Speel dan het spel  ‘ik zie, ik zie wat jij niet ziet en de vorm is ….’ met voorwerpen uit de klas die bepaalde vormen hebben. Als leerkracht noem jij een vorm en laat de kinderen zoeken. Als het spel goed bekend is, kunnen kinderen de beurt krijgen..

Variatie:
Speel met jonge kinderen het spel; ik zie wat jij niet ziet, de kleur is: ......  Kleuren vallen bij de kleutergroepen onder de leerlijn meten en meetkunde

Bron: Clements, D.H., & Sarama, J. (2009). Learning and teaching early math: The learning trajectories approach. New York: Routledge.